"Bir kitap okudum hayatım
değişti" diyeceksem, bu kitap hiç kuşkusuz “Kırmızı Balon” olurdu. Hatta bu blog için ilk düşündüğüm isimdi ama alınmıştı. (Bir kaç isim denemesinin ardından göze masada duran kitap ilişir ve olaylar gelişir:)
Ursula Le Guin'in Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar isimli deneme kitabını okuyorum bugünlerde. Tembel, sarsak bir okuma benimkisi. Bir bölüm okuyup kitabı kapıyorum, sonra yeni baştan o bölümü okuyorum, oradan sondaki denemeye atlıyorum filan. Kitap harika ama! Yazar, denemelerinden birinde çocuklar için yazmanın zorluğundan sözeder. "Çocuklar büyük miktarda çöp yiyebilirler (onlar için iyidir de bu) ama yetişkinlerden farklıdırlar. Henüz plastik yemeyi öğrenmemişlerdir," der.
Kırmızı Balon usulca çocukların ruhuna süzülen kitaplardan. Kitapta Pascal ve balonu anlatılır. Pascal ve Kırmızı Balonu. Başına buyruk bir balondur bu, fazla sıkıştırılmaya gelmez, kendi başına hareket etmek ister ama Pascal’ı da takip eder. Pascal Paris'te Montmarte sokaklarını kırmızı balonuyla dolaşır. Gece yattığında balon penceresinin önünde süzülür. En sonunda balon, peşlerine düşen çocukların hışmına uğrayıp oracıkta patlar.
Kırmızı Balon, Lamorisse'nin yarım saatlik, neredeyse diyalogsuz filminin hikayeleştirilmiş hali. Yine o müthiş Arkadaş Kitaplar serisinden. (Bu seri artık satılmıyor. Sahaflarda bile bulmak zor. Can Yayınları tekrar basıyor o kitapları. Ama Kırmızı Balon yok. Bulamıyorum.) Filmin sonunda balonun can verişi çok dokunaklıdır. Ardından şehrin rengarenk tüm balonları toplanıp Pascal'ın yanına gelir ve onu gökyüzüne uçurur.
Kitapta filmden kareler vardı, sadece balonun kırmızı olduğu siyah beyaz kareler ve şehrin bir çocuk için yalnızlaştırıcı olabileceğini hissettiren gri apartmanlar, boş sokaklar. Aslında çocuk kitaplarında canı sıkılan, yalnız kalan çocuğun imdadına koşan arkadaşlar olur hep. Suna'nın serçeleri, Ada'nın kuşu, Zeze'nin portakal ağacı, Momo'nun şemsiyesi (Arthur). Ben de Pascal ve balonuyla kimbilir kaç kere ilkokul yolunu adımladım. Sonra kardeşim ve kuzenim de katıldı aramıza. (Kuzenin bir de Fedor Amca'sı vardı.) Kırmızı Balon deyince aramızda akan sular durur hala:)
Ursula Le Guin'in Kadınlar, Rüyalar, Ejderhalar isimli deneme kitabını okuyorum bugünlerde. Tembel, sarsak bir okuma benimkisi. Bir bölüm okuyup kitabı kapıyorum, sonra yeni baştan o bölümü okuyorum, oradan sondaki denemeye atlıyorum filan. Kitap harika ama! Yazar, denemelerinden birinde çocuklar için yazmanın zorluğundan sözeder. "Çocuklar büyük miktarda çöp yiyebilirler (onlar için iyidir de bu) ama yetişkinlerden farklıdırlar. Henüz plastik yemeyi öğrenmemişlerdir," der.
Kırmızı Balon usulca çocukların ruhuna süzülen kitaplardan. Kitapta Pascal ve balonu anlatılır. Pascal ve Kırmızı Balonu. Başına buyruk bir balondur bu, fazla sıkıştırılmaya gelmez, kendi başına hareket etmek ister ama Pascal’ı da takip eder. Pascal Paris'te Montmarte sokaklarını kırmızı balonuyla dolaşır. Gece yattığında balon penceresinin önünde süzülür. En sonunda balon, peşlerine düşen çocukların hışmına uğrayıp oracıkta patlar.
Kırmızı Balon, Lamorisse'nin yarım saatlik, neredeyse diyalogsuz filminin hikayeleştirilmiş hali. Yine o müthiş Arkadaş Kitaplar serisinden. (Bu seri artık satılmıyor. Sahaflarda bile bulmak zor. Can Yayınları tekrar basıyor o kitapları. Ama Kırmızı Balon yok. Bulamıyorum.) Filmin sonunda balonun can verişi çok dokunaklıdır. Ardından şehrin rengarenk tüm balonları toplanıp Pascal'ın yanına gelir ve onu gökyüzüne uçurur.
Yurttaş Kane'i izleyenler bilirler. Filmi tek kelimeyle ifade edebilirsiniz: "Rosebud" (gül goncası). Kane'in ölüm döşeğinde ağzından çıkan o tek kelime. Çocukluktaki kızak. O şaşaasına rağmen çocukluktan bu yana içi doldurulamayan yalnız ve trajik bir hayat. Çocukluk da çocukluktaki hikayeler de önemli. Öyle çocuk kitaplarıyla karşılaşıyorum ki hikayesiz kalmak mı daha iyi onları okumak mı karar veremiyorum. Önyargılarla dolu bir çocuk kitabı çok beter bir şey. Zehrin zerkedilmesi adeta. Ve o ibretlik hikayeler...
Bu arada Kırmızı Balon'la tanışmamdan yıllar sonra bir film
festivalinde Kırmızı Balonun Yolculuğu’nu izledim. Aynı kırmızı balon -belki de hayaleti- dolaşıyordu yine Paris sokaklarında. Bu çocukluk anısına olan
bağlılığımın da yadsınamaz etkisiyle bu filmi çok sevmiştim. Zihninizde salınıp duran bir balon gibiydi. Hou Hsiau-Hsien sevdiğim
bir yönetmen. Onun o yavaaaaş hareket eden kamerası güzel şeyler düşündürüyor bana.
Tadını çıkarıyorum o sahnelerin. Filmde o
başı kalabalık, telaşlı, hep bir şeylere yetişmeye çalışan anne, metropol kadını Juliette Binoche
dışında her şey balonunu süzülüşü gibi yavaş.
Düşünüyorum da sanırım hiç tanımadığım birinin üzüntüsünü ilk kez Kırmızı Balon'la hissettim ve kitapların hayatına karıştım. Okumayı bıraktığımda "okunanlar katbekat kar gibi üzerimi bürüdü."* ilk kez. Şimdi kitapsız bir hayat çok çetin görünüyor gözüme. Çünkü güzel hikayeler hayatınızın sonuna kadar sizin elinizden tutar. Bitmeyen gofretlerdir onlar:)
*ben demiyorum, walter benjamin diyor.
Düşünüyorum da sanırım hiç tanımadığım birinin üzüntüsünü ilk kez Kırmızı Balon'la hissettim ve kitapların hayatına karıştım. Okumayı bıraktığımda "okunanlar katbekat kar gibi üzerimi bürüdü."* ilk kez. Şimdi kitapsız bir hayat çok çetin görünüyor gözüme. Çünkü güzel hikayeler hayatınızın sonuna kadar sizin elinizden tutar. Bitmeyen gofretlerdir onlar:)
*ben demiyorum, walter benjamin diyor.
Çok keyifli bir yazı. Bu ara ben de öyle okuyorum havalardan mıdır bilemem:) Salıncak ve balon çok ayrıdır hafızamda. Biri hiç sallanamadığımdan diğeri baloncunun ardına takılıp kaybolmamdan. Hala severim o saydammış gibi duran hallerini.
YanıtlaSilBu arada sahaflar dedin de bakmalı kim bilir bulurum!
Çok teşekkür ederim yorgunluğuma denk gelen hala çalıştığım şu saatlerdeki keyif için.
Bitmeyen gofret:) süper
Balon ne güzel şey hakikaten. Baloncunun arkasından gitmek tam bir çocuk refleksi aslında değil mi? "Aaa, ne güzel balonlar, onları takip edeyim ben."
SilBenim de aklıma uçan balonlar geliyor. Alırdın, ertesi gün yerde pörsümüş bir halde buluverirdin. Salıncağı ben de çok severim. Ben şanslıymışım. Balkonda sallandığım bir salıncak vardı, dökme demirden, biraz kaba saba ilginç bir salıncak. Sabah kalkar kalkmaz soluğu orada alırdım.
Ben sahaflarda bu kitapla şimdiye kadar karşılaşmadım. Bir gün belki:)
Çok sevgiler.
çocukluğuma gittim geldim alkım, gerçi gelinmiyor ordan, annen hadi artık eve gelin akşam oldu diyor, n’olur birazcık daha oynayalım diyorsun:) çocukluk, anılar deyince aklıma geldi, adler’e göre, çocukluğumuzu düşündüğümüzde ilk aklımıza gelen anı (ama uzun uzun düşünmüycekmişiz, ilk aklımıza gelen olcakmış) bizim hakkımızda çok ipucu veriyormuş. belki de o ilk anı herkesin kendi rosebud’ına çıkıyordur.
YanıtlaSilkitabı okumayı çok istedim, bir gün bir yerlerde karşıma çıkarsa hiç durmam hemen alırım, diğer kitabı da, “onca yoksulluk varken” okuyayım, filmi de izleyeyim:)
güzel hikayeler bitmeyen gofretlerdir evet şahane:) ben de ekliyeyim, güzel hikayeler sönmeyen balonlardır hem de:)
zerka, anneler öyle çağırırdı değil mi, balkonlardan sarkarak. duymazdan gelirsin...bizim mahallede çocuklara sesini duyurmak için neredeyse diyafram sesiyle seslenen anneler vardı;)
Silçocuklukla ilgili ilk aklıma gelen ne diye düşündüm, bilemedim. heyecanlandım çok da düşünmemem gerekir diyerek. insan zihni acayip. biraz önce bir oyun izledim. "sondan sonra." fena değildi. insanın şiddetle ilişkisi filan üzerine kafa yoruyordu. ne ürkütücü bir ilişki. beni biraz karamsarlığa itiyor bunu düşünmek.
bu "rosebud" hikayesi beni çok etkilemişti. hatırladıkça ürperirim. onca yoksulluk varken çok dokunaklı bir hikaye. şu anda oyunu da sahneleniyor. nasıl oyunlaştırmışlar merak ediyorum.
bitmeyen gofretlere, sönmeyen balonlara diyorum o halde! (bir de kaybolmayan sakız mı vardı? of reklamlar, böyle yapışıyor işte zihnime.)
sevgiler;)
filmi (kırmızı balonun yolculuğu) indirip izledim, tam sevdiğim ama ne zamandır bir türlü denk getiremediğim filmlerden, öyle çok sevdim ki. usul usul, müzikli, resimli, ışıklı, gölgeli bir film. kırmızı balon görsem hemen peşinden gideceğim:)teşekkürler bahsettiğin için:)
YanıtlaSildediğin gibi hakikaten juliet binoche dışında her şey bir balonun süzülüşü gibi, juliet binoche’u daha önce böyle hareketli, telaşlı bir rolde izlememiştim, sanki o değil de bir başkası gibiydi.
annelerin çocuk çağırma seremonisi; önce alçak sesle, sonra gittikçe yükselen bir ton, sonunda çığlıklar ve eve koşan bir çocuk:)
zerka çok sevindim filmi sevmene. ağır tempolu bir film çünkü. juliette binoche'u bu kadar telaşlı görmek bende de bir yabancılık yaratmıştı. bir yandan da çok sahici bir karakter.
YanıtlaSil"şehirde öyle başıboş bir balonun süzüldüğünü bilmek ne güzel," diye düşünmüştüm ben.
kırmızı balon kulübüne hoşgeldin;)
Merhaba,
YanıtlaSilnadir.com sahaflar sitesi. Ben alışveriş yaptım. sorun yaşamadım. Zaten ebay gibi, parayı eline kitap ulaşınca serbest bırakıyorlar. Baskısı olmayan kitaplar için süper bir site.
sevgiler
beyhan
Beyhan, ben de öğrenmiş oldum bu siteyi, çok sevindim doğrusu. Sahaflar elimizin altında demek:) Gerçi o tozlara bulanmadan sahafa gitmiş sayılmaz insan, değil mi?
SilBir kaç kitap vardı bulamadığım, onlara da bakacağım.
çok sevgiler.
Evet aynen katılıyorum. Herşey teknoloji ile ayağımıza geliyor büyük kolaylık. Ama bir sürü deneyimdende mahrum kalıyoruz. Tozlu eski kitap kokusu, orada başka insanlarla birbirine değme, gözgöze gelme, sahibiyle iki çift laf etme. Hayat gittikçe daha yalnızlaştırıcı ve soyutlaştırıcı örgütleniyor. Öte yandan sanal ortam olanakları arttırıyor.
SilSeninle konuşabiliyoruz. :)
Hay allah ya nerden nereye geldim :)
sevgiler
beyhan
Beyhan, çok haklısın. İnternetin insanları yalnızlaştırdığını söyleyip dururdum. Bu blog işine girdiğimden beri başka bir yönünü keşfettim.
SilYine de insanlarla karşılaşmak, yüz yüze konuşmak gibisi yok. Sadece hayat o kadar zor ki insanların sosyalleşmeye halleri kalmıyor. Bize de bilgisayar başında sohbet etmek kalıyor. Yine de buradan sohbet etmeyi seviyorum. İyi ki konuşabiliyoruz yani:)
sevgiler
Bu yazı beni çok mutlu etti, çünkü o kitap bana da çocukluğumu anımsatır. (filmleri izlemek istiyorum bir ara) pal sokağı çocukları da vardı bende aynı yayınevinin sanırım.
YanıtlaSilBide ben gülten dayıoğlu'nun yolculuk kitaplarını okurdum.. Hey gidi, güzeldi vesselam. :)
Sevgili Heidi (Heidi'ye seslenmek bile insanı mutlu ediyor:)
YanıtlaSilO kitapları okumuş olanların unutması kolay değil sanırım. Gülten Dayıoğlu'nu ben de okurdum. Suna'nın Serçeleri, Fadiş, vs. Ama yolculuk kitaplarını hatırlamıyorum.
Sevgiler
Ben de okumuştum kırmızı balonu, hatta filmi de seyrettim. O zamanlar bankalar çocuk filmleri gösterimleri yapardı sanki. Bilet mi dağıtırlardı acaba ? İş Bankası'ydı diye hatırlıyorum ama çoook eskilerde kaldı çocukluğum, uyduruyor olabilirim :) Bir de banka deyince aklıma geldi, çocuk dergileri çıkarırdı bir çok banka. Ücretsiz dağıtırlardı, ne güzeldi onlar. Çok gerilere götürdü bu yazın beni.
YanıtlaSilÇocukluk kitaplarım hep kayboldu maalesef, çok kitabım vardı ama bir taşınma sırasında kaldılar bir yerlerde. En azından bir kısmı elimde olsun isterdim. Napalım, önümüzdeki okunacak kitaplara bakarız artık biz de:) Bir kitap, bir film öğrendim yine bu yazıdan. Deneme çok severim, güzel bir kitaba benziyor.
"Güzel hikayeler hayatınızın sonuna kadar sizin elinizden tutar." Çok sevdim bunu. Sevgiler,
Işın, sen de okumuştun demek. Çok sevindim buna. Çocuklukta kesişmeler:)
SilBankaların film gösterimlerini hatırlamıyorum ama kumbaralarını hatırlıyorum. Hepsinin ayrı bir kumbarası olurdu. Bayılırdım onlara. Herhalde etrafta fazla nesne olmadığı için onlar bana çok büyüleyici gelirdi.
Bende de hiç çocukluktan kitap kalmadı. Hepsi çevredeki daha küçük çocuklara filan verildi. Ama bu kırmızı balonu saklamış olmayı isterdim doğrusu.
Ursula Le Guin'in kitabı çok güzel. Deneme okumayı ben de seviyorum. (Blogun ismi de Salah Birsel'in bir deneme kitabından geliyor zaten.) Umarım sen de seversin.
Güzel bir hafta diliyorum sana.
Sevgiler.
sevgili Alkım, ne kitabı okudum ne de filmi seyrettim :( kesinlikle kitabı kızıma alacağım. filmde seyredilecekler sırasında. yurttaş Kane en sevdiğim filmlerden.annelerin çocuk çağırma sırası artık bende:) sizi duyan ama duymazlıktan gelen çocuğunuz varsa sinirlenip bir de aşağıya iniyorsunuz ve çığlıklar!!!
YanıtlaSilBuket hoşgeldin, gezin güzel geçmiştir umarım:)
YanıtlaSilBu kitabı kızına al mutlaka. Çok hoş bir kitap. (Çocuk kitabı önerisi istersen sana özel olarak ayrıca iletirim. Çocuk kitaplarıyla işim gereği çok haşır neşirim.)
Demek balkonlardan seslenme olayı hala devam ediyor. Diyafram nefesini kullan o halde, ses daha gür çıkıyor:)
çok sevgiler.
Benimde 3 yaşında bir oglum var. Biraz erken ama olsun önce ben okurum. Eğer hazirlarsan listeyi banada iletebilir misin ? Mail adresim beyhan88 at yahoo.com
Silteşekkürler+sevgiler
beyhan
Alkımcıım, ne güzel bir yazı olmuş! Kırmızı Balonu'u ben de çok merak ettim, sahaflara gtimek için bir sebep çıktı hem, severim böyle heyecanları :) Filmi izlediğimiz günün de apayrı bir hatırası var...
YanıtlaSilKadınlar Rüyalar Ejderhalar'ı ben de çok sevmiştim bu arada. Bir hikayeye başlarken kendisinin de ne olacağını bilmediğini anlatmıştı bir denemede, karakterlerinin yaşadığını ve yazarın onu yazmaktan başka çaresi olmadığı gibi birşeyler söylüyordu. öptüm çok!
O pazar gününü ben de çok iyi hatırlıyorum:) İyi ki gitmişiz!
SilUrsula Le Guin'in kitabını çok sevdim. Sözettiğin denemeyi de. Çok tatlı kadın ya! Aklıma ne geldi, Kate Chopin Uyanış romanındaki kadın karaktere birtakım çevrelerden öfkeli seslerin yükselmesi üzerine "doğrusu ben de bu kadar ileri gideceğini düşünmemiştim," diyor. Bunu da sevmiştim:)
he he, çok hoşmuş bu da gerçekten:-)
SilBu arada çocuk kitaplarından bir de İhmal Amca vardı, Güneşe Vurgun Çocuk diye bir kitabını çok sevdiğimi hatırlıyorum...
Silihmal amca kalplerde! bu yazıyı yazarken de aklımdan geçmişti. şeytan uçurtması ve boyalı kırlangıç'ı okumuştum ben de. bu arada ihmal amca'nın (vartan ihmalyan) hüzünlü bir hikayesi var. tam bir sürgün hayatı yaşamış.
YanıtlaSilDaha sık yazsan:)
YanıtlaSiltamam, yapacağım:)
YanıtlaSilSabaha "kitapsız bir hayat çok çetin gözüktü gözüme" sözünüzle başlamak iyi geldi. Bir adım daha öteye taşıyarak; "kitapsız ve filmsiz bir hayat çok kurak" da diyebilirim sanırım. Kırmızı balon filmleriyle ilgili benzer duyguları paylaşmışız, bu da ayrı bir keyif elbette...(http://aydanizlenimler.blogspot.com/2009/10/pascaln-krmz-balonundan-simonun-krmz_05.html)
YanıtlaSilSevgili Ay,
YanıtlaSilYazınızı okudum, filmdeki bakıcının dinginliğini unutmuşum, tekrar hatırladım. Gerçekten de doğu-batı çekişmesi vardı filmde. Hsien'in (doğuda çektiği) filmlerindeki kameranın yavaşlığı bana terapi gibi geliyor zaten:)
Ne güzel bir yazıda buluşmak böyle!
Çok sevgiler.
Nasıl olmuş da ben bu kitabı okumamışım küçükken! Filmi izlicim şimdi, katkı için çok teşekkürler :)Zeze'nin dünyasına da bekleriz :
YanıtlaSilhttp://gunesiuyandiralim-zeze.blogspot.com
Zeze, umarım seversin filmi. Ama ben filmle çok geç tanıştım, çocukken kitabını okumuştum.
YanıtlaSilZeze'nin dünyasını da ziyaret edeceğim mutlaka. Biliyor musun ben hep Zeze olmak isterdim;)İşte ispatı:
http://kucucukseyler.blogspot.com/2012/04/clare-olmak.html
cok hos ve keyfili bir yazi kirmizi balon kitabi ve filmi bulunmali hemen tabi Ursula'nin kitabida :)
YanıtlaSilbeste, paris'i yakın tanıyan biri olarak (öyle olduğunu tahmin ettim yorumlarından) bence kırmız balon'u sen çok seversin. 50 yıl öncesinin paris sokaklarına tanık olacaksın;)
YanıtlaSil